Cijfers over hersentumor kanker in Nederland

De Nederlandse Kankerregistratie, het Intergraal Kankercentrum Nederland, geeft met hun cijfers aan dat er ieder jaar bij om en nabij 1500 mensen in Nederland een tumor wordt ontdekt die ontstaat in de hersenen (het centrale zenuwstelsel). Dit zijn primaire hersentumoren. Zie de grafiek hieronder. In 2016 ging het bij 1272 mensen om een kwaadaardige hersentumor. Ook goedaardige tumoren van de hersenvliezen worden geregistreerd; het gaat daarbij merendeel om een meningeoom. Ongeveer 450 Nederlanders mensen krijgen per jaar een meningeoom. Tumoren die uitgaan van het ruggenmerg zijn relatief zeldzaam. De grafiek toont ons dat mannen meer kans hebben op het krijgen van een primaire kwaadaardige hersentumoren dan vrouwen.

statistieken kanker centraal zenuwstelsel hersentumor nederland

Hersentumor incidentie cijfers

aantal hersentumor gliomen patienten nederland

bron: NKI

Er is in de loop van de afgelopen jaren een toename van de diagnose van gliomen, de meest kwaadaardige hersentumor (Ho, 2014). De prognose voor patiënten verschilt sterk met het gedrag van de tumor. Van de patiënten met een laaggradig glioom is ruim 80% twee jaar na de diagnose nog in leven. Helaas licht dat voor hooggradige heel anders maar zie daarvoor de grafieken in de volgende paragraaf.

Over de afgelopen jaren gekeken krijgen jaarlijks ongeveer 1100 volwassen patiënten een Glioom diagnose. De incidentie is al jaren stabiel op 4,5 en ligt gestandaardiseerd voor de Europese bevolking rond 6 per 100.000 inwoners. Gliomen komen, zoals in bovenstaande grafiek te zien is, vaker voor bij mannen. Hoewel verschillende risicofactoren zijn onderzocht, heeft alleen therapeutische, ioniserende straling een duidelijke etiologische invloed. Met name degenen die als kind radiotherapie ondergingen, bijvoorbeeld vanwege leukemie, hebben een hogere kans op het ontwikkelen van een glioom.

hersentumoren gliomen per jaar

Bij het merendeel (70%) van patiënten met een glioom is sprake van een astrocytaire tumor. In ongeveer de helft van alle gevallen gaat het om het graad 4 type, een glioblastoom. Oligodendrogliomen en ependymomen maken samen tegen de 15 - 20% uit van het totale aantal. Bij een groot deel van de hersentumorpatiënten is het type hersentumor (grafiek 2.2) als bijvoorbeeld er geen operatie is geweest en dus nog geen weefseldiagnose is geweest, of vanwege vermoedens van een graad 1, of graad 2 hersentumor of omdat de condtie van de patiënt te slecht is voor een biopt of operatie.

Het is erg moeilijk om kwaadaardige hersentumoren te behandelen, omdat deze tumoren vaak diffuus door groeien in de hersenen of zelfs het schedel bot. Er worden tot wel 10 cm van de kern van de hersentumor cellen in het omliggende hersenweefsel gevonden. Hersentumoren kunnen niet uitzaaien naar andere delen van het lichaam. Dit komt o.a. door de bloed-hersenbarrière, echter uitzaaiingen naar de rest van het Centrale Zenuwstelsel komt wel regelmatig voor, bijvoorbeeld metastasen naar het ruggenmerg via het hersenvocht.  Vrijwel alle patiënten krijgen te maken met recidief groei na een eerste behandeling. Soms al binnen 2 jaar, afhankelijk van het tumortype en de tumorgradatie.

hooggradige gliomen per hersentumor soort

Hersentumor behandeling cijfers

Sinds 2014 worden er gegevens bewaard van hersentumor patiënten behandeling. Meer informatie hierover is te lezen in ons artikel "De Dutch Brain Tumor Registry".

Totaaloverzicht hersentumor behandelingen Nederland

cijfers hersentumor behandeling totaal overzicht

Bron IKNL - DBTR - Gliomendatabase 2018

Overzicht Glioblastoom (GBM) hersentumor behandelingen

cijfers hersentumor behandeling glioblastoom gbm

Bron IKNL - DBTR - Gliomendatabase 2018

Overzicht hooggradige (graad 3) hersentumor behandelingen

cijfers hersentumor behandeling hooggradig graad 3 tumoren

Bron IKNL - DBTR - Gliomendatabase 2018

Overzicht laaggradige (graad 2) hersentumor behandelingen

cijfers hersentumor behandeling laaggradig graad 2 tumoren

Bron IKNL - DBTR - Gliomendatabase 2018

Verschil in behandeling bij laaggradige (graad 2) hersentumor 

cijfers hersentumor behandeling verschillen graad 2 patienten

Bron IKNL - DBTR - Gliomendatabase

Hersentumor sterfte cijfers

cijfers overleving glioblastoom hersentumor

bron: NKI

Van patiënten met een graad 4 hersentumoren, de glioblastoma multiforme, is de 2-jaarsoverleving slechts rond de 15%. Dankzij introductie van effectievere behandelingen is daar sinds 1992 wel verbetering in geboekt (Stupp, 2005), voor 2005 was dit cijfer veel lager. Echter de 5-jaarsoverleving van deze patiëntengroep ligt dramatisch lager. Mensen leven gemiddeld na diagnose slechts 15 maanden.

Tumoren met WHO-graad 1 worden "goedaardig" genoemd, alhoewel ze zich eigenlijk kwaadaardig zijn, en zich zo soms ook kunnen gedragen. De overleving van tumoren met WHO-graad 2 is in de loop der tijd verbeterd: in de periode 2001-2011 steeg de 1-jaarsoverleving bijvoorbeeld van 79% naar 90%, en de 5-jaarsoverleving van 55% naar 70% (grafiek hieronder).

overleving laaggradigge gliomen

Hetzelfde geldt voor de overleving van hooggradige tumoren (WHO-graad 3 en 4), al is hier de overleving veel lager: de 1-jaarsoverleving steeg van 30% naar 40%, en de 3-jaarsoverleving van 9% naar 18% (grafiek hieronder). De 1-jaarsoverleving van het glioblastoom (WHO-graad 4) steeg van 24% naar 36%, en de 3-jaarsoverleving van 3% naar 6%. De 5-jaarsoverleving is helaas nog geen 1%.

overleving hooggradige gliomen

 

Patiëntenpopulatie

Patiënten (70%) met een hooggradige glioom zijn meestal 55 jaar of ouder, terwijl ruim 15% ouder is dan 75 jaar. Mannen hebben meer kans op een hooggradige glioom (58%) dan vrouwen (42%), echter bij de oudste patiëntengroep (>75 jaar) trekt dit weer gelijk (grafiek hieronder).

hersentumor patientenpopulatie

Glioblastomen vormen het merendeel van de hooggradige gliomen (68%), met een groter aandeel onder mannelijke (71%) dan onder vrouwelijke patiënten (64%) (zie tabel). Soms blijft bij een hersentumor het subtype onbekend, dat is bij ongeveer 20%. Het gaat in het merendeel van deze gevallen (94%) om patiënten bij wie geen weefselafname heeft plaatsgevonden.

verdeling subtypes hooggradige gliomen

 

Meningeomen

Meningeomen zijn naast gliomen de meest voorkomende hersentumor. In Nederland krijgen ongeveer 450 mensen per jaar een meningeoom diagnose. Meningeoompatiënten beslaan tussen de 13-26% van alle primaire hersentumorenpatiënten. In tegenstelling tot gliomen zijn meningeomen veelal goedaardig van karakter. Bij 5-7% komt een ’atypische’ vorm voor die kan in groeien in functionele hersengebieden, zenuwen, bloedvaten en schedel. In uitzonderlijke gevallen (1-2%) is er sprake van een echt kwaadaardige vorm en is ook een "goedaardige" hersentumor dodelijk.

Hersenmetastasen

Uitzaaiingen van kanker elders in het lichaam (zoals bijvoorbeeld van longkanker, borstkanker, melanomen) naar de hersenen en naar het ruggenmerg worden niet geregistreerd. Het optreden van hersenmetastasen en metastasen naar het ruggenmerg is de meest voorkomende neurologische complicatie bij patiënten met solide tumoren, zoals bijvoorbeeld longkanker, borstkanker (mammacarcinoom) en melanoom. Ongeveer 10-30% van de patiënten die te maken krijgen met een gemetastaseerde, solide tumor ontwikkelen ook hersenmetastasen.

Zowel primaire hersentumoren als metastasen in de hersenen kunnen ernstige en invaliderende klachten veroorzaken en hebben daardoor een grote impact op het dagelijks functioneren van patiënten en hun naasten. Behandeling is dan ook vaak gericht op controle en behandeling van symptomen.

Kinderen

Bij kinderen staat hersentumor na leukemie op de tweede plaats qua aantal. Echter daar leukemie al grote genezingskansen kent is het qua sterftecijfer daar wel de grootste vorm van kinderkanker. Van de circa 600 kinderen tussen 0 en 18 jaar die jaarlijks in Nederland een vorm van kanker krijgen is dat in circa 120 gevallen een hersentumor. Wanneer naar alle hersentumoren wordt gekeken, krijgt één op de 40.000 kinderen een hersentumor. Ten opzichte van alle hersentumoren in alle leeftijdcategoriën komt het in nog geen 8% bij patienten onder de 18 jaar voor. Hersentumoren komen vaker voor bij jongens dan bij meisjes (1,45:1).

De jaarlijkse nieuwe gevallen van hersentumoren bij kinderen zijn als volgt te verdelen:

  • Laaggradige gliomen, circa 40 kinderen per jaar.
  • Hooggradige gliomen, circa 35 kinderen per jaar
  • Medulloblastoom, circa 20 kinderen per jaar
  • ependymoom, circa 10-15 kinderen per jaar
  • Kiemceltumor, circa 12-15 kinderen per jaar

Voor meer cijfers over hersenkanker bij kinderen verwijzen we (nu nog even) naar de twee spread-sheets van het IKNL

Kinderen (0-17 jaar)

  • incidentie naar leeftijdsgroep, morfologisch type en geslacht in 2016 >> download
  • leeftijdsspecifieke incidentie (per 1.000.000) van invasieve tumoren naar morfologisch type in de periode 2007-2016 >> download

Cijfers hersentumor onderzoeken en financiering Nederland

Voor meer cijfers en statistieken over hersentumor onderzoek en financiering lees ons artikel Nederlandse bijdrage hersentumor onderzoek

Voer actie

Maak gratis en binnen een paar minuten een totaal eigen actiepagina met betaalmodule aan.

Laat iedereen zien waar je voor gaat en begin online donaties te werven op www.STOPhet.nl

StopBrains STOPhet actie voor stophersentumoren hersentumor onderzoek

Lotgenoten contact

Het is fijn om met anderen te praten die in soort gelijke situaties zitten.

facebookicon

STOPhersentumoren.nl heeft daarvoor de grootste lotgenoten contact groep. Klik HIER om daartoe toegang te krijgen.

Blogs

Lees de verhalen van onze bloggers, mensen die allemaal iets te maken hebben met hersentumoren.

Wat maken zij mee?
Van patiënt tot naaste, van onderzoeker tot arts. Iedereen kan bloggen. Lees of blog je met ons mee?

Klik HIER om naar de bloggers toe te gaan.

   logo hersentumor blogger blogs stophersentumoren